Czytelnia on-line

Medycyna rodzinna Terapia 2025, 12 ( 455 ) :  58  -  66

Adiuwanty szczepionkowe: mechanizmy działania i najnowsze osiągnięcia

Vaccine adjuvants: mechanisms of action and recent advances

Summary: Vaccine adjuvants are substances that enhance the immunogenicity of antigens and promote the production of a stronger, longer-lasting immune response. Adjuvants are an indispensable element of modern vaccinology, strengthening and directing the immune response to subunit antigens. This article focuses on the achievements of the last decade (2014–2025), introducing the topic from the historical concept of the antigen "deposit effect" to the precise activation of innate immune pathways. Four key classes of adjuvants are discussed in detail: aluminum salts, whose action strongly correlates with inflammasome activation; emulsion systems (MF59, AS03), which effectively recruit immune cells and allow for a reduction in antigen dose; and pattern recognition receptor (PRR) agonists, such as oligodeoxynucleotides and monophosphorylated lipid A, which are key to eliciting a Th1 response; and novel, complex saponin adjuvants, such as (PRRs), such as oligodeoxynucleotides and monophosphorylated lipid A, which are crucial for eliciting a Th1 response, and novel, complex saponin adjuvants, e.g., AS01, which elicit both humoral and cellular responses in populations that respond poorly to vaccination, such as the elderly. The safety of adjuvants was discussed, which, although they may increase the incidence of mild local reactions and transient systemic symptoms, do not lead to a significant increase in the incidence of serious AEFIs. Future research directions include the development of new adjuvants for “difficult pathogens” (tuberculosis, HIV, malaria, RSV, coronaviruses) and advanced immunological solutions (triggering a targeted Tfh cell response, achieving local mucosal immunity associated with the production of secretory IgA).
Keywords: immunosenescence, Toll-like receptors, TLR, cross-presentation, trained immunity, liposomes
Słowa kluczowe: immunosenescencja, receptory Toll-podobne, prezentacja krzyżowa, odporność trenowana, liposomy

Szczepienia działają za pośrednictwem układu odporności, dlatego paradoksem pozostanie, że najsłabiej odpowiadają na nie osoby, które najbardziej ich potrzebują, w tym osoby starsze z towarzyszącym nieuniknionym starzeniem się odporności (immunosenescencja) czy osoby w immunosupresji. Adiuwanty (łac. adjuvare – wspomagać) zostały po raz pierwszy zdefiniowane w latach 20. ubiegłego wieku jako substancje, które w połączeniu z antygenem indukują silniejszą odpowiedź immunologiczną niż sam antygen. Ich skuteczność immunologiczną dostrzeżono już w 1926 r., gdy Glenny wykazał, że sole glinu zwiększają wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu w porównaniu z podaniem samego antygenu (1). Przez niemal stulecie adiuwanty były postrzegane jako bierne nośniki i substancje miejscowo drażniące, które miały na celu jedynie zatrzymanie antygenu w miejscu podania (tzw. „efekt depozytu”).

Zdjęcie: Photogenica.

Zaloguj się i przeczytaj bezpłatnie całą treść artykułu.

Nie masz jeszcze konta dostępowego?
Zarejestruj się bezpłatnie, a otrzymasz:
* dostęp do wszystkich doniesień oraz pełnych tekstów artykułów naukowych w naszej Czytelni,
* prawo do bezpłatnego otrzymywania newslettera "Aktualności TERAPIA" z przeglądem interesujących i przydatnych wiadomości ze świata medycyny oraz systemu ochrony zdrowia w Polsce i na świecie,
* możliwość komentowania bieżących wydarzeń oraz udziału w ciekawych quizach i konkursach.
Zapraszamy serdecznie, dołącz do naszej społeczności.

Inne prace autorów:

Dodaj komentarz