Od udrożnienia do uzależnienia – szybka ulga, długoterminowe konsekwencje. Alfa-sympatykomimetyki w terapii przeziębienia i alergicznego nieżytu nosa

Alergologia Terapia 2026, 4 ( 459 ) : 36 - 39

Od udrożnienia do uzależnienia – szybka ulga, długoterminowe konsekwencje. Alfa-sympatykomimetyki w terapii przeziębienia i alergicznego nieżytu nosa

From decongestion to addiction – quick relief, long-term consequences. Alpha-sympathomimetics in the treatment of colds and allergic rhinitis

Autorzy:

lek. Maria Morawska
prof. dr hab. n. med. Piotr Kuna

Summary: Intranasal alpha-sympathomimetics are widely used for the symptomatic treatment of rhinitis due to their rapid reduction of nasal mucosal edema through vasoconstriction. Commonly used agents include xylometazoline and oxymetazoline, while naphazoline is currently less recommended because of its less favorable safety profile. In addition to its vasoconstrictive effect, oxymetazoline has demonstrated potential antiviral activity against rhinoviruses in experimental studies; however, the clinical relevance of these findings remains limited. Despite their short-term effectiveness, alpha-sympathomimetics should be used only for a limited period (usually 3–5 days), as prolonged or excessive use is associated with adverse effects, particularly rhinitis medicamentosa. This condition results from tachyphylaxis and rebound nasal congestion, leading to a cycle of dependence. Management involves gradual withdrawal of the decongestant and the use of supportive therapies such as intranasal corticosteroids and moisturizing agents. Patient education and rational, short- term use are essential to ensure safe and effective treatment.

Keywords: alpha-sympathomimetics, intranasal decongestants, rhinitis, rhinitis medicamentosa, oxymetazoline, xylometazoline, tachyphylaxis

Słowa kluczowe: alfa-sympatykomimetyki, donosowe leki obkurczające, nieżyt nosa, polekowy nieżyt nosa, oksymetazolina, ksylometazolina, tachyfilaksja

Infekcje górnych dróg oddechowych w Polsce to powszechny problem i jeden z głównych powodów wizyt u lekarza. Najczęstsze objawy, z jakimi zgłaszają się pacjenci to kaszel, ból gardła oraz zapalenie zatok. Ostre zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych (OZNZ) jest najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu oddechowego rozpoznawaną w ramach podstawowej opieki zdrowotnej i charakteryzuje się nagłym początkiem, czasem trwania nie dłuższym niż 12 tygodni i najczęściej dochodzi do samoograniczenia się choroby.

Zaloguj się i przeczytaj bezpłatnie całą treść artykułu.

Nie masz jeszcze konta dostępowego?
Zarejestruj się bezpłatnie, a otrzymasz:
* dostęp do wszystkich doniesień oraz pełnych tekstów artykułów naukowych w naszej Czytelni,
* prawo do bezpłatnego otrzymywania newslettera "Aktualności TERAPIA" z przeglądem interesujących i przydatnych wiadomości ze świata medycyny oraz systemu ochrony zdrowia w Polsce i na świecie,
* możliwość komentowania bieżących wydarzeń oraz udziału w ciekawych quizach i konkursach.
Zapraszamy serdecznie, dołącz do naszej społeczności.

Czytelnia on-line

Alergologia Terapia 2026, 4 ( 459 ) : 36 - 39